Skolyoz Ameliyatı Sonrası Nefes Egzersizleri: Solunum Kaslarını Güçlendirmek İyileşmeyi Destekler mi?

# Skolyoz Ameliyatı Sonrası Nefes Egzersizleri: Solunum Kaslarını Güçlendirmek İyileşmeyi Destekler mi?

Skolyoz ameliyatından sonra hastaların ve ailelerin merak ettiği konulardan biri, günlük yaşama ve fiziksel aktivitelere dönüş sürecidir. Bu süreçte yalnızca omurganın duruşu değil, yürüme kapasitesi, yorulma düzeyi ve solunum kaslarının performansı da önem taşır.

Peki, nefes almayı sağlayan kaslara yönelik bir egzersiz programı ameliyat sonrası toparlanmaya katkı sağlayabilir mi? 2026 yılında yayımlanan bir araştırma, **solunum kası eğitiminin skolyoz ameliyatı geçiren ergenlerde bazı kısa dönem sonuçları iyileştirebileceğini** gösteriyor. Ancak çalışmanın kapsamını ve sınırlarını doğru anlamak gerekiyor (1).

## Skolyozda Solunum Neden Değerlendirilir?

Skolyoz, omurganın yana eğilmesinin yanında kendi ekseni etrafında dönmesini de içeren üç boyutlu bir değişimdir. Özellikle göğüs bölgesini etkileyen eğrilikler, göğüs kafesinin yapısını ve solunum sırasındaki hareketini etkileyebilir. Bununla birlikte, **her skolyoz hastasında solunum problemi oluşmaz**; etkilenmenin düzeyi kişiden kişiye değişir.

Araştırmada, ameliyatın ikinci gününde her iki grupta da bazı solunum fonksiyon ölçümlerinin ameliyat öncesine göre azaldığı görüldü. Bu bulgu, ameliyat sonrası erken dönemde solunumun da değerlendirilmesinin önemini ortaya koyuyor. Erken dönemdeki bu değişim, tek başına kalıcı bir akciğer sorunu anlamına gelmez (1).

## Solunum Kası Eğitimi Nedir?

İnspiratuar kas eğitimi, yani **nefes alma kaslarına yönelik dirençli egzersiz**, kişinin bir cihaz aracılığıyla belirli bir dirence karşı nefes almasıdır. İngilizce adıyla “inspiratory muscle training”, kısaca IMT olarak bilinir.

Bu yaklaşım, yalnızca derin nefes alıp vermekten farklıdır. Cihazın direnci kişinin ölçülen nefes alma kas gücüne göre ayarlanır. Amaç, nefes almayı sağlayan kasların daha güçlü çalışmasını desteklemektir.

## Araştırma Nas
Skolyoz Ameliyatı Sonra
Skolyoz Ameliyatı Sonrası Nefes Egzersizleri: Solunum Kaslarını Güçlendirmek İyileşmeyi Destekler mi? konusuyla alakalı bizim kliniğe özel, logosuz, tam türkçe karakterli, kısa, çok bilgi içermeyen ve net bir görsel oluşturur musun
sı Nefes Egzersizleri: Solunum Kaslarını Güçlendirmek İyileşmeyi Destekler mi? konusuyla alakalı bizim kliniğe özel, logosuz, tam türkçe karakterli, kısa, çok bilgi içermeyen ve net bir görsel oluşturur musun
ıl Yapıldı?

Çalışmaya, ergenlik dönemi idiyopatik skolyozu nedeniyle omurga ameliyatı planlanan **10–18 yaş aralığındaki 24 kişi** katıldı. Katılımcılar rastgele, her birinde 12 kişi bulunan iki gruba ayrıldı.

Eğitim grubuna, ölçülen maksimum nefes alma basıncının yüzde 60’ına karşılık gelen dirençle solunum kası eğitimi verildi. Karşılaştırma grubunda ise aynı yaklaşım yüzde 5 gibi çok düşük bir dirençle uygulandı. Böylece araştırmacılar, anlamlı düzeyde direnç kullanmanın ek katkısını değerlendirdi.

Ameliyat sonrası erken dönemde başlatılan program altı hafta sürdü. Cihaz direnci haftalık ölçümlere göre yeniden ayarlandı. Katılımcılar ve sonuçları değerlendiren kişiler grup dağılımını bilmiyordu; cihaz ayarlarını yapan ekip ise biliyordu.

**Bu oranlar araştırmanın yöntemini anlatır; evde kendi kendine uygulanabilecek standart bir egzersiz reçetesi değildir** (1).

## Altı Haftanın Sonunda Neler Değişti?

### Yürüme kapasitesi daha iyi sonuç verdi

Araştırmada fiziksel kapasite, kişinin altı dakika içinde yürüyebildiği mesafeyle değerlendirildi.

Solunum kası eğitimi alan grupta ortalama yürüme mesafesi ameliyat öncesindeki yaklaşık **595 metreden 625 metreye** yükseldi. Düşük dirençle çalışan grupta ise yaklaşık **596 metreden 567 metreye** geriledi. Grupların zaman içindeki değişimleri arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı.

Bu sonuç, solunum kası eğitiminin ameliyat sonrası fiziksel kapasitenin toparlanmasını destekleyebileceğini düşündürüyor. Ancak ortalama değerler, her hastanın aynı miktarda ilerleme göstereceği anlamına gelmez (1).

### Solunum kas gücü ve bazı solunum ölçümleri gelişti

Eğitim grubunda hem nefes alma hem de nefes verme kas gücündeki gelişim daha fazlaydı. Ayrıca bazı solunum fonksiyon ölçümlerinde karşılaştırma grubuna göre daha olumlu değişimler görüldü.

Bununla birlikte, bütün solunum ölçümleri aynı sonucu vermedi. Dolayısıyla bulguları “akciğerler tamamen düzeldi” şeklinde yorumlamak yerine, **belirli solunum göstergelerinde iyileşme saptandı** şeklinde ifade etmek daha doğru olur (1).

### Günlük yaşamla ilişkili sonuçlar umut vericiydi

Eğitim grubunda genel yorgunluk ve günlük aktivitelerdeki kısıtlılığı değerlendiren Oswestry Engellilik İndeksi sonuçları daha olumlu değişti. Araştırmacılar yaşam kalitesi açısından da yarar bildirdi.

Ancak el kavrama ve diz çevresi kas gücü ölçümlerinde gruplar arasında anlamlı fark bulunmadı. Bu nedenle solunum kası eğitiminin kol ve bacak kuvvetlendirme egzersizlerinin yerini aldığı söylenemez (1).

## Nefes Darlığını Kesin Olarak Azaltıyor mu?

Bu konuda daha temkinli olmak gerekiyor. Makalenin özetinde nefes darlığında iyileşme vurgulansa da ayrıntılı analizlerde, günlük yaşamda nefes darlığını değerlendiren ölçekte grupların zaman içindeki değişimleri arasında anlamlı fark bulunmadı. Yürüme testiyle ilişkili nefes darlığı karşılaştırması da istatistiksel anlamlılık sınırına ulaşmadı.

Bu yüzden çalışma, **“solunum kası eğitimi nefes darlığını kesin olarak azaltır”** demek için yeterli değil. Daha güçlü mesaj, yürüme kapasitesi ve solunum kas gücü gibi ölçümlerde görülen olumlu sonuçlardır (1).

## Bu Sonuçlar Her Skolyoz Hastası İçin Geçerli mi?

Araştırma yalnızca ameliyat geçiren ergenleri kapsıyor. Sonuçlar ameliyat olmamış bireylere, yetişkinlere veya farklı skolyoz türlerine doğrudan uygulanamaz.

Ayrıca katılımcı sayısı küçüktü ve takip altı haftayla sınırlıydı. Kazanımların aylar veya yıllar boyunca devam edip etmediği bilinmiyor. Makalede bazı ölçeklerin puanlanması ve sonuçların sunumunda tutarsızlıklar da bulunduğundan, özellikle yaşam kalitesine ilişkin yorumlar temkinli ele alınmalı.

Çalışma sırasında olumsuz etki bildirilmemiş olması olumlu bir bulgudur; ancak 24 kişilik kısa süreli bir araştırma, uygulamanın herkes için risksiz olduğunu kanıtlamaz.

## Ameliyat Sonrası Rehabilitasyonda Nasıl Değerlendirilebilir?

Bu araştırma, uygun hastalarda solunum kası eğitiminin ameliyat sonrası rehabilitasyona eklenebilecek bir seçenek olduğunu düşündürüyor. Başlangıç zamanı, cihaz direnci ve ilerleme hızı; ameliyatın özellikleri, kişinin solunum kas gücü ve iyileşme durumuna göre cerrah ve fizyoterapist tarafından belirlenmelidir.

**Hedef yalnızca daha derin nefes almak değil, kişinin günlük yaşama dönüşünü ölçülebilir ve kişiye uygun bir programla desteklemektir.** Bu çalışma da solunumun, skolyoz ameliyatı sonrası değerlendirmede göz önünde bulundurulması gereken alanlardan biri olduğunu gösteriyor.

*Bu yazı, aşağıdaki araştırmanın hasta ve yakınları için hazırlanmış bilgilendirici bir değerlendirmesidir; kişisel tedavi planı yerine geçmez.*

## Kaynakça

1. Sirayder, U., Batin, S., Yilmaz, O., Yurdakul, E., & Akcadag, I. (2026). Effect of inspiratory muscle training on functional capacity, lung function, and quality of life in operated adolescent idiopathic scoliosis: A double-blind randomized controlled trial. *Journal of PeriAnesthesia Nursing, 41*(2), 363–371. [https://doi.org/10.1016/j.jopan.2025.07.009](https://doi.org/10.1016/j.jopan.2025.07.009)