Kalça Protezi Sonrası Günlük Yaşam ve Egzersiz

Kalça protezi, ileri kireçlenmede ağrıyı azaltan ve hareket kabiliyetini geri kazandıran çok başarılı bir cerrahidir. Ameliyat sonrası ilk haftalarda iki başlık öne çıkar: hareket kısıtlamalarına uyum ve kalça çevresi kasların yeniden çalıştırılması.

Önce kısıtlamalar

Cerrahi yaklaşım, ilk haftalardaki kuralları belirler. En sık kullanılan arka (posterior) yaklaşımda, çıkık riskini azaltmak için genellikle şunlar kısıtlanır:

• Kalçayı 90 dereceden fazla bükmek (alçak koltuğa oturmak, öne eğilip ayakkabı bağlamak)
• Bacak bacak üstüne atmak
• Ameliyat edilen bacağı içe doğru döndürmek

Ön (anterior) yaklaşımda kısıtlar farklıdır ve bazı merkezlerde neredeyse hiç kısıtlama uygulanmaz. Bu nedenle internetteki genel listelere değil, kendi cerrahınızın verdiği talimata uyulmalıdır.

Evde pratik düzenlemeler

• Yüksek oturaklı sandalye ve yükseltilmiş klozet
• Uzun saplı ayakkabı çekeceği ve giyinme çubuğu
• Duşta oturma taburesi ve tutunma barı
• Halı kenarlarının sabitlenmesi, kablo ve eşiklerin kaldırılması
• Sık kullanılan eşyaların bel–omuz hizasındaki raflara alınması

Düşmeyi önlemek, bu dönemin en önemli hedefidir.

Egzersiz programı

0–2. hafta

• Ayak bileği pompalama (dolaşım)
• Kalça ve uyluk kaslarının izometrik kasılmaları
• Destekli kısa yürüyüşler, gün içinde sık tekrarla
• Yatak içi güvenli hareket ve transfer teknikleri

2–6. hafta

• Ayakta kalça abduksiyon ve ekstansiyon çalışmaları (destekli)
• Yürüyüş mesafesinin kademeli artırılması
• Yardımcı cihazın kademeli bırakılması
• Sabit bisiklet, hekim onayıyla düşük dirençle

6–12. hafta

• Dirençli kuvvet çalışmaları: kalça abduktörleri, gluteal kaslar, uyluk ön kası
• Denge ve tek bacak yük aktarımı
• Merdiven çalışması
• Yürüyüş tempo ve süresinin artırılması

3. aydan sonra

• Düşük etkili aktiviteler: yürüyüş, yüzme, bisiklet, hafif kuvvet çalışması
• Yüksek darbeli sporlar genellikle önerilmez; protez ömrünü etkileyebilir

Neden kalça abduktörleri bu kadar önemli?

Yürürken tek ayak üzerindeyken leğen kemiğinin düşmesini engelleyen kas grubu budur. Zayıf kaldığında ortaya çıkan tablo, yandan sallanan bir yürüyüştür (Trendelenburg yürüyüşü) ve zamanla bel ağrısına yol açabilir. Bu nedenle programın merkezinde yer alır.

Yürüyüş paterni

Baston kullanırken doğru sıralama: baston ve ameliyatlı bacak birlikte, ardından sağlam bacak. Baston ameliyat edilmeyen tarafta tutulur. Adım uzunluğunun iki tarafta eşitlenmesi hedeflenir; kısa adımlar ve topallama alışkanlığa dönüşmeden düzeltilmelidir.

Hekime başvuru gerektiren durumlar

• Kalçada ani keskin ağrı, bacak boyunda fark veya hareket edememe (çıkık şüphesi)
• Baldırda tek taraflı şişlik ve ağrı
• Yara yerinde akıntı, kızarıklık, ateş
• Beklenmedik şekilde artan ve dinlenmeyle geçmeyen ağrı

Diz cerrahisi sonrası süreç için diz protezi yazısına bakabilirsiniz.