Donuk Omuz (Adeziv Kapsülit): Evreler ve Fizyoterapi

Donuk omuz, omuz ekleminin kapsülünün kalınlaşıp büzüşmesiyle ortaya çıkan, ağrı ve ilerleyici hareket kaybıyla seyreden bir tablodur. Ayırt edici özelliği şudur: kişi kolunu kendisi de kaldıramaz, başkası da kaldıramaz. Bu "her yöne kısıtlılık" tablosu, diğer omuz problemlerinden ayrılmasını sağlar.

Kimlerde daha sık görülür?

• 40–60 yaş aralığı
• Kadınlarda erkeklere göre daha sık
• Diyabet ve tiroid hastalığı olanlarda belirgin artış
• Kolun uzun süre hareketsiz kaldığı durumlardan sonra (kırık, ameliyat, omuz askısı)

Bazı olgularda belirgin bir tetikleyici bulunmaz.

Üç evre

Sürecin evrelere ayrılması, tedavinin yönünü belirlediği için önemlidir.

1. Ağrılı evre (yaklaşık 2–9 ay)

Ağrı ön plandadır ve geceleri belirgindir. Hareket kısıtlılığı henüz tam yerleşmemiştir ama ağrı nedeniyle kişi kolunu giderek daha az kullanır.

Öncelik: Ağrı yönetimi ve mevcut hareketin korunması. Bu evrede zorlayıcı germe genellikle ters teper.

2. Donma evresi (yaklaşık 4–12 ay)

Ağrı bir miktar azalır ama hareket kısıtlılığı belirginleşir. Saç taramak, arkaya uzanmak, ceket giymek zorlaşır.

Öncelik: Hareket açıklığını kazanmaya yönelik daha kararlı germe ve eklem mobilizasyonu. Bu evrede gerilim hissi kabul edilebilir düzeydedir.

3. Çözülme evresi (yaklaşık 5–24 ay)

Hareket kademeli olarak geri gelir. Bu evrede kaybedilen kas kuvvetinin geri kazanılması öne çıkar.

Öncelik: Kuvvet ve fonksiyonel kullanım.

Fizyoterapi neler içerir?

• Eğitim: Sürecin uzun olduğunu ve doğal seyrinin iyi olduğunu bilmek, kaygıyı ve gereksiz müdahale arayışını azaltır.
• Ağrısız sınırda hareket: Sarkaç hareketleri, destekli kaldırma, masa üstünde kaydırma çalışmaları.
• Eklem mobilizasyonu: Terapist tarafından uygulanan kaydırma teknikleri, özellikle donma evresinde.
• Ev programı: Günde birkaç kez, kısa süreli tekrar. Bu tabloda sıklık, şiddetten daha belirleyicidir.
• Kuvvetlendirme: Çözülme evresinde rotator manşet ve kürek kemiği kasları.
• Günlük yaşam uyarlamaları: Giyinme sırası, üst raflara ulaşma, uyku pozisyonu.

Hangi müdahaleler gündeme gelebilir?

Ağrının egzersizi engellediği olgularda hekim, eklem içi enjeksiyon veya hidrodilatasyon gibi seçenekleri değerlendirebilir. Bu uygulamalar çoğu zaman fizyoterapinin yerine değil, önünü açmak için kullanılır. Manipülasyon ve artroskopik gevşetme, uzun süre yanıt alınamayan seçilmiş olgularda düşünülür.

Gerçekçi beklenti

Donuk omuz sabır gerektirir. Süreç uzun sürse de büyük çoğunlukta belirgin iyileşme görülür. Önemli olan iki şey vardır:

1. Evreye uygun yüklenme: Yanlış zamanda yapılan agresif germe süreci uzatır.
2. Süreklilik: Kısa ama düzenli ev çalışması, haftada bir yapılan uzun seanslardan daha etkilidir.

Omuzda hareket kaybından çok ağrının ön planda olduğu farklı bir tablo için omuz sıkışma sendromu yazısına bakabilirsiniz.